Chuẩn đo lường và định hướng phát triển chuẩn đo lường theo hướng hiện đại

Trong bối cảnh phát triển khoa học – công nghệ mạnh mẽ và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc xây dựng và phát triển hệ thống chuẩn đo lường hiện đại là yêu cầu quan trọng đối với bất kỳ tổ chức đo lường nào. Đối với Trung tâm Nghiên cứu Kiểm định Hiệu chuẩn Đo lường (CRIC), vai trò của chuẩn đo lường càng trở nên thiết yếu để đảm bảo chất lượng đo, độ tin cậy của kết quả kiểm định, hiệu chuẩn.

Bài viết này trình bày tổng quan về chuẩn đo lường, vai trò và tầm quan trọng của chuẩn đo lường trong hoạt động hiệu chuẩn – kiểm định, đồng thời định hướng phát triển chuẩn đo lường của Trung tâm theo hướng hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế.

1. Tổng quan về chuẩn đo lường

Chuẩn đo lường có thể được định nghĩa như sau:

Chuẩn đo lường là phương tiện kỹ thuật để thể hiện, duy trì đơn vị đo của đại lượng đo và được dùng làm chuẩn để so sánh với phương tiện đo hoặc chuẩn đo lường khác (Luật Đo lường 2011).

Chuẩn đo lường là một vật đo, phương tiện đo, mẫu chuẩn hoặc hệ thống nhằm định nghĩa, thể hiện, duy trì hoặc tái tạo một đơn vị, một hoặc nhiều giá trị của đại lượng dùng để làm mốc tham chiếu (TCVN 6165:2009).

Chuẩn đo lường là sự công nhận của việc định nghĩa một đại lượng cho trước, với giá trị đại lượng và độ không đảm bảo đo tương ứng, được sử dụng để tham chiếu (OIML, V 2-200, 2007).

Ví dụ: Mét được định nghĩa là chiều dài quãng đường đi của ánh sáng trong chân không trong khoảng thời gian 1/299 792 458 giây. Mét được định nghĩa từ hằng số vật lý vận tốc ánh sáng (c). Ở cấp thứ cấp, có thể sử dụng phương pháp giao thoa của nguồn sáng laser để liên kết chuẩn, hiệu chuẩn các mẫu song phẳng,…

Ảnh minh họa: Chuẩn đo lường

2. Định hướng phát triển chuẩn đo lường theo hướng hiện đại của Trung tâm Nghiên cứu Kiểm định Hiệu chuẩn Đo lường:

Định hướng phát triển của Trung tâm chú trọng ứng dụng công nghệ tiên tiến để xây dựng các chuẩn đo lường có độ chính xác cao, đảm bảo liên kết chặt chẽ tới Hệ đơn vị đo quốc tế (SI) và phù hợp với yêu cầu kỹ thuật. Đồng thời, Trung tâm tiếp tục duy trì, bảo quản và sử dụng các chuẩn đo lường đã được phê duyệt, đồng thời triển khai đầu tư phát triển mới các chuẩn phục vụ hoạt động kiểm định – hiệu chuẩn. Việc này phù hợp và mang tính đồng bộ với kế hoạch phát triển chuẩn đo lường quốc gia đến năm 2030 theo Quyết định số 1488/QĐ-TTg năm 2023 của Thủ tướng Chính phủ.

Trung tâm tăng cường đào tạo để nâng cao năng lực nhân lực chuyên môn nhân sự và thúc đẩy hợp tác trong và ngoài nước nhằm cập nhật các tiêu chuẩn, phương pháp và kỹ thuật đo lường hiện đại. Điều này không chỉ giúp thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm định – hiệu chuẩn mà còn góp phần trực tiếp vào việc hiện thực hóa mục tiêu quốc gia về chuẩn đo lường, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

(Trung tâm Nghiên cứu Kiểm định Hiệu chuẩn Đo lường)